Gherdeina

media/k2/galleries/32403/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-26_um_09.08.32.jpg
28 de agost 2026

con.tain #4: na mostra nueva

Tl self dla mostres dla Lia Mostra d’Ert iel da udëi lëures de n coletif artistich de Leipzig
N vënderdi ai 21 de agost iel stat la giaurida dla mostra »con.tain #4« tl Circolo. Da udëi iel i lëures de Clara Pötsch, Katharina Schreiter y Teresa Szepes.
Pra na blòta cumpëida de jënt iel unit a s’l dé chësta giaurida, pra chëla che l coletif de Leipzig ti à da n senificat nuef ai materiai perdui o desmincei – ti dajan na forma nue­­va y trasfurman te opres d’ert chël che n smachëssa scenó. L pensier do chësta forma de lauré ie propri n pensier de sustenibltà.

Dut l articul pudëis ...
media/k2/galleries/32441/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-27_um_11.38.28.jpg
27 de agost 2026

Enes dl'ert y artejanat artistich

I cumëmbri y la cumëmbres dla UNIKA à tenì na cunferënza stampa y à cuntà de n valguna nuviteies. Chëst ann per l prim iede "Enes dl'ert"
N merdi, ai 25 de agost iel stat na cunferënza stampa te n self dla galaria "StallArt" sal luech de Pecëi. Tlo iel unit adalerch nia mé i cumëmbri dla Unika, ma nce autoriteies y nteressei d'ert. Coche savon ne màncel nia plu scialdi nchin che l sarà inò la gran mostra de artejanat artistich "Unika" ora tl zënter dal tenis a Runcadic y nscila àn ulù ti cialé mpue plu avisa a chësta y nce a vel' nuvità.

Deplù de chësta cunferënza pudëis liejer tla edizion nueva de La Usc di Ladins, che vën ora ...
media/k2/galleries/32406/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-26_um_10.17.52.jpg
27 de agost 2026

N tel tumblon!

Ve cunton de n tarlui che à sprigulà mez Urtijëi n vënderdi ai 21 de agost
N vënderdi dl’ena passeda, mpue dan la 11 danmesdì, àn audì n drë’ stlefon a Urtijëi. Chi che fova te cësa à dit che dut zitrova, vel’ mënder se à ascundù sot a chëutra ite dala sperduda y vel’ auter se à te n iede fat marueia da ulache l univa chël gran linëus. 

Elisabeth Kostner

L articul va inant tla edizion nueva de La Usc di Ladins de duman vënderdi ai 28 de agost.
media/k2/galleries/32404/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-26_um_09.13.34.jpg
27 de agost 2026

Ntervënc particuleres, de chëi che ulon ve cunté

Chësc instà particularmënter ciaut y da bel tëmp porta pro che mo plu persones va ti crëps. De cunseguënza à i judacrëp nce plu suvënz da jì a judé
Ai 10 de agost, na dumënia, iel unit a s’l dé trëi ntervënc, doi de chisc cumplichei, ajache i revardova alpi­nisć ficëi te parëi. 
Ntëur marënda ie i judacrëp unic cherdei per n’ëila dla Lombardia che se ova stort na ciavidla puech sot ala utia de Dantersasc. N ie ruvei sun la luegia cun l jeep. La pazienta ie unida meneda ju a Santa Cristina y sëurandata al’ambulanza. 

De d'autri ntervënc de chëi che i Judacrëp à scrit n articul pudëis liejer tla edizion nueva de La Usc che vën ...
media/k2/galleries/32402/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-26_um_09.06.54.jpg
27 de agost 2026

Danter lum y chiet

Dumbries, natura y details particuleres ie i elemënc prinzipei dla mostra de fotografies sun aluminium y sun papier da foto de Werner Dejori, da udëi tla galaria sun plaza de dlieja a Fíe
Tla mostra dal titul »Danter lum y chiet« de Werner Dejori, naugureda ai 18 de agost y mo davierta nchin duman tla galaria d’ert a Fíe, vën ora duta la forza dla lum. La foto­grafies metudes ora trasmët la forza dla natura y ch’l sentimënt de chiet che n à mé danter i crëps. L ie da udëi opres stampedes sibe sun alu­minium, la tecnica per chëla che De­jori ie cunesciù, ma nce sun pa­pier da foto, na tecnica nueva che ti à scialdi plajù ai vijitadëures.

Dut l articul deberieda cun ...
media/k2/galleries/32401/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-26_um_09.05.20.jpg
26 de agost 2026

N dejené de junanza y rock

Na sëira da d’instà plëina de mujiga: ai 22 de agost iel stat la 10ejima edizion de Jëuni Rocking Sëlva
I Jëuni de Sëlva à metù a jì per l prim iede la festa »Jëuni Rocking Sëlva«. Nce sce l ie unì n sich plu frëit, ne n’à chël nia fermà na bela cumpëida de jëuni y jëunes – y nia mé – a unì adalerch pra chësta manifestazion. L event ie urmei un che ie cunesciù a livel de valeda.

Dut l articul pudëis liejer tla edizion nueva de La Usc che vën ora n vënderdi ai 28 de agost.

Julia Lardschneider
media/k2/galleries/32372/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-18_um_12.48.46.jpg
24 de agost 2026

L’enes dl Pavël ie juledes

Nce chëst ann ie l'enes dl instà per i pitli Vke "L Pavël" de Urtijëi ruvedes ala fin. Cie che l ie dut unì pità y coche la ie jita, nes conta la coordinadëures Anna y Marlies
Nosta atività dl Pavël a Urtijëi à metù man ai 29 de juni y ie jita inant nchin ai 21 de agost, per bën ot enes. Ma l lëur dla coordinandëures à bele scumencià la prima enes dl ann, canche n on metù adum n prugram y anjenià ca dut per la iscrizions fates tl scumenciamënt de merz de chëst ann. On riesc abù dut plën, duta l'enes y duta la grupes, tulan de ndut  feter cënt mutons.

Per l VKE-Pavël de Urtijëi, Anna y Marlies

L articul ntier tla edizion nueva de La Usc di Ladins de n vënderdi ai ...
media/k2/galleries/32369/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-18_um_12.40.29.jpg
22 de agost 2026

Anno domini 1540: l ann dla gran suta, dl ciaut y dla ciarestia

L ann 1540 vën lecurda coche l ann dl grandiscimo ciaut y dla gran suta y sëcia, ma nce coche n ann de ciarestia. Jirà pa nce l ann 2026 ite tla storia coche n tel ann?
Bele de setëmber dl 1539 ova scumencià l ciaut y l bel tëmp y l fova po’ jit inant dl 1540 nchin al mëns de nuvëmber.
Sambën che tl’Europa zentrela y nce tlo da nëus, ne n’òvel nevët nia n chël inviern y de merz, auril ora dl 1540 fòvel n bon ciaut sciche de lugio via. Da pert da dumbria jìvela mo, ma da pert da surëdl fòvel bele d’ansciuda scialdi sut y dut seciova via. De nuvëmber fluriva per l segondo iede i lëns da ciarieja y la racolta àn mé pudù da pert da dumbria ala fin de juni y ai ...
media/k2/galleries/32366/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-18_um_12.33.28.jpg
21 de agost 2026

Nadia Rungger gëura la porta de si “cësa da lat”

N liber nuef de poejia per l'autëura de Gherdëina, per tudësch y per ladin. Nëus de La Usc l'on cuntateda per nen savëi deplù
La Usc    Śën iela inant: l liber ie unì publicà. Tan giut aspietes'a bele sun chësc mumënt?
Nadia Rungger          L ie na gran emozion pudëi avëi l liber de poejia tla man. L titul ie “cësa da lat dijes tu / milchhaus sagst du” y nscila à mi poejies nce giapà na cësa cun chësc liber. L ie manco n mumënt sun chël che é aspità, ma plu che auter iel truepa de bela cosses da njenië ca y da pudëi fé. Dan n valgun dis éi liet ora dl liber a Samedan y San Moritz tla ...
media/k2/galleries/32368/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-18_um_12.37.58.jpg
20 de agost 2026

Vel’ un ne se à danz lasciá mucé deguna sëira

La biblioteca Tresl Gruber de Santa Cristina à coche uni ann metù a jì la sëires de juesc da d'instà
Mpede sté dan televijion o su per l fonin, ie i juesc da mëisa for na bela alternativa per la families. De mierculdi sëira iel perchël per vel’ un bele deventà mpue n ritual, chël de jì sun plaza de dlieja de Santa Cristina, dan la biblioteca, a fé juesc da mëisa. La biblioteca de Santa Cristina à nce chëst ann d’instà inò metù a jì la sëires de juesc cun la grupa Trix.
La manifestazion ie unida scialdi prijeda da na na gran cumpëida de mutons y mutans, che à tëut pea nce si families y à fat ...
media/k2/galleries/32367/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-18_um_12.34.39.jpg
20 de agost 2026

L purtoi "la Longia" vën plu segur

Ntan che l instà ie mo te si majer note y truep turisć va su sun Secëda vëniel mpue plu injù bele laurà per l inviern che vën. 400 metri de purtoi vën stizà su da nuef. N lëur che custerà feter na milion de euro
Sot a Curona, dal gran Punton ju de viers dla Madona, ie i lauranc dla sozietà Secëda che lëura bele enes y enes per fé su da nuef la bercia. De ndut unirà adurvei doi mile lëns taiei a na lunghëza de cater metri, chisc ciucs vën metui ju y mbrucëi a man, danterite for tiera y na sort de rë, che fajerà a na moda che l vënie coche dut un, na costruzion che tën su l purtoi. Mé pra un n tòch ulache l rone manaciova for de sbriscé àn messù tò na firma speziela che ie ruveda cun la mascins aldò per ...
media/k2/galleries/32365/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-18_um_12.32.00.jpg
20 de agost 2026

La Gran Santa Maria

La festa religëusa ie nce chëst ann unida zelebreda te Gherdëina cun mujiga y tradizions
Ai 15 de agost, n l di dla Gran Santa Maria, festejéen un di mumënc plu mpurtanc per l calënder marian: Maria, ala fin de si vita sun chësc mond, vën tëuta su da Idie tl cie. L ie na festa de speranza, vita y dla mpermetuda de ressurezion.

La zelebrazion religëusa se lieia bele da truep ani incà cun tradizions folcloristiches dla cumenanza locala. Deplù de chësta manifestazions pudëis liejer tla edizion nueva de La Usc di Ladins che vën ora n vënderdi ai 21 de agost.

Julia Lardschneider
media/k2/galleries/32370/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-18_um_12.43.25.jpg
18 de agost 2026

La nibles à fat na burta trifa

N mierculdi dl'ena passeda ai 12 de agost iel stat na scureda dl surëdl che à arjont l 90% tla Ladinia. Purtruep ne l'àn te Gherdëina nia drë' ududa, coche l pasciunà de astrofotografia Stefan Cainelli nes à cuntà
Bele riesc do vëis, ie l jëunn de Urtijëi Stefan Cainelli n mierculdi dl’ena passeda furnà da Ciastel su sun Mont de Sëuc. L ie jit de viers dla sciorta di Dënz de Tiera Cuecena, mpue plu alauta per avëi na bela udleda y pudëi fotografé la scureda dl surëdl. “L ie pu bele da ani incà che pensove a chësta scureda, a co fé y a ulà jì a ti cialé ..."

Elisabeth Kostner

L articul ntier tla edizion nueva de La Usc di Ladins de n vënderdi ai 21 de agost.
media/k2/galleries/32363/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-18_um_12.28.26.jpg
18 de agost 2026

Passa doimile spëises dëuces per turisć y chëi da tlo

La Lia dl Turism de Santa Cristina se à lascià tume ite na manifestazion nueva. Bele la prima edizion ie stata n gran suzes
N dumënia passeda àn tl zënter de S.Cristina pudù ciarcë truepa roba dëucia de d'uni sort. 9 bars, ustaries y hotiei dl luech à prejentà si spezialiteies. Turisć y tei da tlo à pudù jì a spaz tres l raion da jì a pe se ferman pra i stonc dla bars Café 2000, Cales, Local y Panaval, pra la ustaria La Tambra y pra i hotiei Touring, Post, Cristallo y Dosses. Coche la diretëura dla Lia dl Turism Katrin Prathoner nes à fat al savëi iel stat n gran suzes. "Ne se assan mei...

Dut l articul pudëis liejer ...
media/k2/galleries/32325/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-11_um_10.22.22.jpg
15 de agost 2026

I vichings de Gherdëina

Na familia de Urtijëi à la pascion de se furnì su da vichings y viver uni tant n valgun dis coche tl Medieve. On ancuntà Giulia Walpoth y Lukas Grossrubatscher de lugio a Sterzing pra i "Reifensteiner Rittertage"
Bele da dalonc udòven la tendes blances, l fum che se auzova su tl aier y dovia l ciastel: n cheder da d’autri tëmps. Te n gran pra dlongia l ciastel Reifenstein a Sterzing se à a mez lugio de chëst ann inò ancuntà pasciunei da duta Europa - dala Polonia ala Franzia, dala Danimarca ala Talia - per viver n valgun dis coche tl Medieve. L ie jënt d’uni sort, che se dedichea te si tëmp liede a ressuscité tëmps passei: i se furnësc da ciavalieres, dunseles, fanc o bufons, i dorm te tëndes fates ...
media/k2/galleries/32331/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-11_um_13.44.19.jpg
14 de agost 2026

60 ani campion de schi

Campion dl mond, ai 14 de agost, dan 60 ani. Carlo Senoner de Sëlva à venciù or tl slalom a Portillo tl Cile
"Ai 14 d'agost sun la sëira te duta Gherdëina rujenòven mé de un n avenimënt: Carlo da Frëina fova deventà campion dl mond dl schi tl slalom a Portillo tl Cile", nscila iel scrit tla zaita Nos Ladins ai prim de setëmber dl 1966.
Jì cun i schi fova gran pert de si vita bele da pitl insù: nasciù iel tl 1943 ta Frëina te Sëlva coche un di mëndri mutons de na gran familia de dodesc fredesc y surans. Bele cun cater ani òvel scumencià a jì cun i schi sun l purtoi dl lift da Frëina de si pere.

Avisa ...
media/k2/galleries/32328/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-11_um_10.41.02.jpg
14 de agost 2026

Aspieta mé

Panda la 9 à deberieda cun Raise, fat na ciantia nueva. Na cunlaurazion mujighela che critichea Gherdëina
"Ove bele fat d'autra cianties cun rap talian y é pensà che l pudëssa vester zeche de bel a fé rap per ladin", me à cuntà Bruno Maruca de coche à scumencià dut l pruzes dla ciantia nueva. "Y a chi ti damandes'a sce te ues fé na ciantia rap per gherdëina? Sambën a Panda la 9". 
Dant ti àl damandà a Marc Senoner - Tendrum - sce i ëssa nteres de fé pea y l ti à mandà si pert de test, davia che la strofes y l refrain sie òvel bele scrit. "A udëi cie che l dij, me éi mpensà. Y la ti à plajù ...
media/k2/galleries/32326/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-11_um_10.28.49.jpg
14 de agost 2026

“I jëuni à na gran cuscienza per nosta rujeneda”

Valeria Bernardi, Milena Comploi, Maximilian Oberhollezer, Nadia Rungger y Elisa Senoner à prejentà si dissertazions n cont dla rujeneda ladina, n vënderdi dl'ena passeda tla Cësa di Ladins a Urtijëi. La sëira metuda a jì dala Union di Ladins de Gherdëina à abù suzes
“L nteres scientifich per l ladin vën for majer y nce sce l ie bele unì nrescì scialdi iel mo truep da fé”, à dit la prufessëura dla università de Bulsan Ruth Videsott ntan la sëira de prejentazion dla dissertazions tla biblioteca ladina "Anda Malia da Cudan” n vënderdi ai 7 de agost. “L ie bel a udëi tan na gran cuscienza per nosta rujeneda che i jëuni à al didancuei. Vo dajëis inant scialdi n bon ejëmpl”, à sotrissà Videsott n referimënt ala cater jëunes y al jëunn che à prejentà si tuedes.

...
13 de agost 2026

N di da truep ntervënc

Inier ie stat bndi de n valgun ntervënc per l Aiut Alpin de Gherdëina: trëi ntervënc te puecia ëura y l ultim ie permò finà via ntëur la 4 daduman
L prim ntervënt ie stat de nuet da sada a dumënia sun la pizes di Cin' Dëic: n pèr olandesc ie ruvà te na situazion cumplicheda canche l jiva ju per la via Paravis. Nia ferì, ma pervia dla gran plueia y l scur ne n'iel nia plu stat bon de jì ju nstës. Cater judacrëp de Gherdëina ie furnei su per i doi, ti à judà ora dal raion periculëus y i à lascià ju cun la corda nchin che i fova inò pra l scumenciamënt dla via. Da dedò ie i arpizadëures unic acumpaniei n segurëza te valeda. Sa la utia Toni ...
media/k2/galleries/32332/thumbs/Bildschirmfoto_2026-08-11_um_13.49.16.jpg
13 de agost 2026

Cava y si meludies danter la montes ite

Na lingia de manifestazions de festa per la junanza de Gherdëina

"L travert fova chël de fé zeche per chëi da tlo, ajache per chëi ne n'iel plu nia", me à cuntà Diego Runggaldier, DJ de Santa Cristina y un di urganisadëures de "Cava (sound)". L se trata de na lingia de cunzerc per chëi da tlo pra uties desfrëntes.


L muessa vester lueges per fé festa, autramënter ne vàla nia
Chëst ann ie l prim ann te chël de Diego Runggaldier à deberieda cun Kevin Mussner metù a jì chësta festes. "Cava" scumëncia for ntëur la cinch domesdì y dura zirca cin' ëura. "Nëus on bele ...