Letres

03 de auril 2017

La lege ladina

La lege ladina é n abus de lege. La SVP, cun l'atenuanta de messëi ti dé ai ladins ci che ti speta, müda le sistem lital aladô de so plajëi y bojëgn. Al é n 'Ciaval de Troia'.Che al vëgnes tut fora chi passaji y che al pois deventé na dërta y buna lege ladina!
20 de merz 2017

Da partis y movimenc politics

Giovanni Endrizzi, senatur dl Movimënt 5 Stëres
Tl ultim numer dla Usc di Ladins, dl 10 de merz 2017, pón lí tl articul „La rejons di ladins ie n dërt" n report dl'audiziun dla Union Generela di Ladins dant la Comisciun afars costituzionai dl Senat
L'articul é por ci che reverda les ghiranzes dla Generela tler y complet, mo conscidran che al se trata de n articul de contegnü politich, arati che al contëgnes na locia de informaziun nia da püch.
Tl articul pón lí: „A una cun les propostes portedes dant a Roma dala Generela se à nce dit i deputac ...
13 de merz 2017

Metón sot tiera ite la linea Saviner - Corvera

Davò chël che l é suzedù col black out che a bloché gran pert dei lifc de la Val Badia e de Ciaolonch, l é curious vedei come na val, da l'economia coscita podëla e che fesc pert na provinzia autonoma che da agn la porta ennavánt politiche per deventé autonoma ence dal pont de veduda energetich, la siebe encora e empò liada a na line auta tenscion che ven da fora provinzia. Per la di n curt se podëssa di che la Val Badia l'é tacada a nen fil al Agordin. Chëst conferma chël che eve bele sostignù ...
13 de merz 2017

Lege ladina

Da partis y movimenc politics
La lege ladina sciöche al ti vëgn dit, á begn püch de ladin. Al vëgn anuzé la mendranza ladina por fins particolars de partí! An ó porté te Südtirol n sistem lital maioritar da chël che i ladins á bele n iade messü se defëne dan dala Curt Costituzionala cun Carlo Willeit, ciafan rajun.
Tla lege pón ma ciafé val' picolëza por iustifiché la strumentalisaziun di ladins. Chi che á a cör les ghiranzes ladines ciara dl vers de na unité aministrativa ladina, na provinzia ladina autonoma che toles ite ...
27 de fauré 2017

Kronplatz... y i ladins

A chi che à n puech de coscienza ladina ti desplejel che al vegn scrit la parola "Plan de Corones" da pert di managers dl turism de chest bel crep tant strabacé bele da agn cotant plu picera che la parola todescia Kronplatz. I managers sà pu che la fodera de Plan de Corones é sun raion de Mareo, perchel messessi respeté l lingaz ladin. Al é ence veira che al é tres sté reprejentanc dl turism de Mareo tla aministrazion de Plan de Corones; à mo chisc o chel reprejentant damané che la parola Plan ...
27 de fauré 2017

Zucchero

"I ê malincontënt, spo ái metü man da lí Bukowski, deache al stê plü mal co me. Spo me sunsi descedé, y i á scrit Miserere." Ci bel aldí chëstes parores; sëgn sai da n'ester nia l'unich malincontënt che li Bukowski.
27 de fauré 2017

Nos tolun les destanzes

Tuta de posiziun sön l'articul "N vare inant y dui inzoruch", publiché t'La Usc di Ladins nr. 7 di 17 de forá 2017
Che le Comun de Badia n'é nia ste bun de arjunje na maioranza por la orenté de tó sö 12 porsones che á debojëgn de aiüt, é na realté che nes lascia dassën desplajüs! La desponibilité dla jënt foss dessigü plö grana de ci che an ó rapresenté y la partezipaziun de daidé ince. Chësc savunse, mo suradöt, te chësc cherdunse. I orun tó publicamënter les destanzes da conscidraziuns sciöche: „tó pert al SPRAR ó dí ti daurí les portes (...)", „naota messunse ponsé a nos" o „ci dagní che an ó ti arjigné ...
07 de november 2016

Le ladin pó fá faziun

Al é les 22.45, i sun senté sön let ch’i pënsi, y som degüna. I sun sté püre, na sort de coies, da 10 dis, y al pê che ara vais da de a de miú, borjú ne n’ái degun, porchël pói ince mangé, lisier. Pordërt ne messassi nia scrí, che dedô sunsi tan stanch. Do ch’i á lit le bel articul de Lois Trebo söl islam (ediziun 21.10.16, adr), m’ái sintí miú. Él mo le lingaz dla uma che fej faziuns positives? Canch’i scrii, ól dí che val’ é jü dër sot, sides le contignü che les parores. Al é bëgn n lingaz ...
07 de november 2016

Lege ladina - ma bona por na pert?

Sciöche i á lit t’La Usc di 28 d’otober 2016 a plata 2, pêl che la lege sön i ladins da Balsan vais a Roma n vare inant, do che la Provinzia da Balsan, da Trënt y la Regiun á aprové le contignü dla lege che i portass ai ladins da Balsan manco descriminaziuns, mo valgügn dërc implü, ci che foss ma da laldé, ince sce al ne romagness ciamó na dërta ligna da damané por arjunje che i ladins ess i medemi dërc di taliagn y todësc de Südtirol.Impó me damani, sce al ne foss nia gran ora che al gniss fat ...
17 de fauré 2017

Ladin te dlieija

Te dlieja a S. Cristina: ulà resta pa datrai l ladin?
Bel, bel! Ne n'iel pa da stramp bel, n pudëssa dì na drëta marueia, a jì da Sacun ite, tres l bosch sun l troi dla lijëndes, permò fat da nuef, da uni tëmp y da uni sajon, per ruvé ta S. Cristina? N ie tlo tl plu plën dla natura, ma n possa nce streflé mpue' dla cultura storica dla valeda de Gherdëina, tres la tofles ilustratives dla storia di grofs de Stetteneck, tan bën scrites y monce te duta trëi la rujenedes, da ti fé na gran lauda y da ti auzé senziermënter l ciapel a duc chëi che ova ...
17 de fauré 2017

A desposiziun por baié

Resposta ai firmatars dla lëtra "Boteghiers por le bëgn dl turism", publicada t'La Usc di Ladins nr. 6 di 10 de forá 2017
Ai firmatars oresson respogne che dessigü pól sozede che nia döt vëgnes fat a scüsa tl'ativité dl'assoziaziun turistica.
I aratun che l'impëgn prinzipial de nosta organisaziun sides chël de mioré l'oferta turistica, ti pitan a nüsc ghesć n bun sorvisc, le plü complet che ara vá. Chësc vëigon ince dales tröpes manifestaziuns y dai tröc evënc che vëgn organisá tratan l'ann, ince a bëgn di boteghiers che ne fej nia pert dl'assoziaziun turistica.
Te nosc pice paisc él debojëgn dla colaboraziun da ...
17 de fauré 2017

Sö insom... Kronplozz.

Che le marketing y l'economia comani nosc monn, n'é nia danü.Che nüsc nocerli d'or sides nosc dî, n'é nia danü.Che chësc ciapes sura vigni verité, n'é gnanca nia danü.Che nostes burses intres plü toces sides nüsc cörs tres plü ligherzins...chël foss val' de nü.Belanfat."Gschäft isch Gschäft" y "tof't l'cü y bon!":-)
17 de fauré 2017

Spetón resposte da Trënt e Bolśán

Volonsa ie di en gran Diovelpaie a Lois Trebo per el coragio che l a a scrive de nos da Souramont. En particolar volonsa recordé dute le oute che son stei cambiei de Region: del 1923 del 1943 e del 1948. Del 1939 son stei metus coi ladins de Bolśán: come mei che demè chisc 3 comuns i eva ladins e no duc i 36 che l e encuoi? Del '43 èi ince clamèi duc coi saudei todasc, jovegn e vegli. Davò la viera i todasc ia paiè fora con a picola pension che da coche i disc ne encora de chi che la ciapa. No ...
10 de fauré 2017

Defener la vita e no la meter tel pericol

Che sort de organisazion sanitara él pa chesta? Per fortuna che, soraldut i pìcioi, i à n agnol vardian. Per la terza outa te doi setemane n pìciol é nasciù per strada. Semper te le val, olache i partimenc de nasciuda é seré da tempes più o manco lonc. E dir che desche giustificazion per aer serà i partimenc de nasciuda te le val l'é stat proprio chela de na maor segureza per i pìcioi e per soe mare.Oramai se veit semper più de spes che aer serà i partimenc per portar dut a Trent e Rorei no à ...
10 de fauré 2017

Boteghiers por le bëgn dl turism

Resposta ala lëtra "Na lëtra che á desplajü", publicada t'La Usc di Ladins nr. 5 di 3 de forá 2017
Nos sun n grup de boteghiers da Corvara, che n'é nia mëmbri dl'Assoziaziun Turistica. Do les ultimes afermaziuns de Verena Kostner, s'unse sintí tl dovëi da lascé aldí ince nosta usc, por ti dé espresciun a nosta solidarité y por confermé che al é baldi vëi - esperiënzes personales le desmostra - che sce te n'es nia assozié y n cliënt damana informaziuns che pó revardé tüa ativité - n'él nia ma che te ne vëgnes nia nominé, mo le ghest vëgn mené altró. N'orun nia se desmentié che i sun ...
10 de fauré 2017

Canche la profescionalité n'é nia da "ciasa"

Resposta ala lëtra "Na lëtra che á desplajü", publicada t'La Usc di Ladins nr. 5 di 3 de forá 2017
I ó fá na osservaziun ala lëtra de contignü dübe, che le diretur dl'Assoziaziun Turistica Damiano Dapunt y les colauradësses dl ofize d'informaziun de Corvara á scrit sciöche resposta a Verena Kostner.
Iö conësci Verena Kostner da tres y i me damani: ciodí messass pa ëra - assoziada o no - ëra che condüj bun süa botëga da tröc agn, fej so laur adërtafora, ne ti dá desturb a degügn, se "inventé" sëgn fora de nia che l'ofize por le turism da Corvara ne ti á nia dé na informaziun sciöche al toca a ...
03 de fauré 2017

Endrezar n teritorie bon de dar azet

L'é chest l dover che Comuns e Comun General prum de dut é chiamé a portar inant, dedant de la domana de la Provinzia de ge dar alberch ence te Fascia a valch dejina de enfughé.Se cogn dir che l'acolienza no vel dir demò ge dar n cartier a cheste persone, ma far a na vida che col temp i posse se far ite te nosce comunanze; i rue a capir noscia maniera de viver; a cognoscer nosce usanze e noscia cultura; a entener nosc svilup economich pojà sul turism, su na agricoltura da mont, su n artejanat n ...
03 de fauré 2017

Na lëtra che á desplajü

I sun romagnüdes dër desplajüdes, canche i un lit la lëtra "Ci informaziun é pa na tara?", t'La Usc nr. 4 di 27 de jená 2017.I podun afermé che chësc ne sozed nia te nosc ofize, y che les informaziuns vëgn dades imparzialmënter. Les colaboradësses dl'assoziaziun turistica conësc le raiun y sá olache an pó ciafé le foliet y la tabacaria.Sigü che i sozi dl'assoziaziun é avantajá respet ai nia assoziá, mo ince sce la seziun di foliec, tabach y Superenalotto dla botëga Sport Kostner n'é nia scrita ...
27 de jené 2017

Vincent van Gogh

Co depenjessel pa aldedaincö?Vincent nasc dl 1853, so pere é n prou protestant. A scora ál l'ocajiun da imparé deplü lingac, desco l'inglesc y le franzesc, ti ofrin dötes les poscibilités da se inciasé ti atri paisc, desco a Paris. Afasciné tl pröm dai maestri olandesc de na pitöra realistica mostrel ince atenziun por la leteratöra. Insciö mëtel man dl 1872 na relaziun fredejina tla forma de lëtres cun Theo, che döra danter alc y basc cina püch dan süa mort. Al mët man da lí cun pasciun Émile ...
27 de jené 2017

Dialet de Laion

Dantaldut n cumplimënt a Josefine Kostner Insam - Solaion - per si articul y si analisa. Drët ntressant!Naturalmënter ne se tràtel tlo nia tan de na nterrelazion de doi rujenedes (gherdëina y dialet tudësch), ma de na parentela linguistica bëndebo' plu lergia y sota. Tulan me ca per ejëmpl la paroles granëtes y Grantn: te chësc cajo ie la ravisa ascunduda da giaté tla parola indoeuropeica kraans svilupeda pona tl tudësch bas (ntëur l ann 1000) cun kraanbere y deventà pona Grantn y granëtes, tl ...